فائده امراضى كه به حبالى بنا بر حمل عارض مىشود دستور اطبا است كه در علل مخصوصه به نسوان ذكر مىكنند و در اينجا به ترقيم آن نمىپردازند ، اما از آن كه در معالجات كتاب طب الاكبر به بسط تمام تأليف كرده‌ام و غرض از تحرير اين شرح محض كليات است و مقدمات علاج قانونچه را نيز مستطيل نخواهم ساخت ، تدبير چند كه به عوارض حوامل تعلق دارد همين‌جا گفته مىشود . تدبير غثيان و قى معلوم است ، كه حبالى را اين ، بيشتر مىافتد و بىضرورت حبس نشايد كرد ، خاصه اگر هنوز چهار ماه نگذشته باشد ، زيرا كه در اين ايام بيشتر ، مواد طمثى مندفع مىگردد ، مجتمع شده . اما هر گاه خوف ضعف شود يا از كثرت تهوّع بيم انزعاج جنين باشد ، يا چهارم ماه گذشته باشد ، تسكين بايد داد بدانچه بهر قى و غثيان مقرر است . و اگر غثيان رنج مىدهد قى كردن به شبت و تخم ترب مجوز است به شرطى كه قى آسان باشد و اين هر دو تخم ، اگرچه مُدراند ، اما از آن كه قبل از نافذ شدن به جگر مستخرج به قى مىشوند در تشرّب آنها باك ندارند . و اگر قى بعد طعام بيشتر مىشود ، بايد كه بعد طعام چيزى كه در آن عطريّت و قبض بود بدهند ، چون سفرجل مشوى ، خصوص كه حين تشويه آن شاخى از عود هندى در آن خلاينده باشند . و دوام غمز دستها و پايها و مشى به رفق و سوارى خفيف ، بنا بر تقليل و جذب اخلاط از مسكّنات غثيان و قى است . و به دستور ، اضمدهء مقويه بر معده نهادن و حب الرمان معه ورق النعناع در دهن گرفتن و گِل ارمنى مع مِيبِه سرشته ليسيدن . تدبير اشتهاى فاسد و اين حامله را بيشتر افتد خصوص اگر حامله به دختر بود و آرزوى بر گِل اگر اندكى است واگذارند كه خود به خود دفع مىشود به كبر جنين در اكثر . و اگر مفرط است تنقيهء معده لازم شناسند به جلنجبين و امثال آن كه مناسب حال حبالى بود . و بعد تنقيه ، جهت اصلاح ، حموضات دهند . و بدانند كه رب حصرم و شربت او كه از عسل يا شكر سازند در اين باب به غايت نيك است و به جنين موافقت دارد . و آن را كه آرزوى گِل خوردن و مانند آن باشد ، نيكوترين اشيا نشاستهء خشك است بر سبيل تنقل خوردن . و باشد كه چيزهاىحريفه ، چون خردل و مانند آن نفع دارد ، بنا بر قطع اخلاط رديّه . و اين اشيا در دفع اشتهاى فاسد و ايجاد اشتهاى صادق سريع الاثراند . تدبير سقوط اشتها هر گاه كه حامله را اشتها نشود ، بايد كه هر چه شديد الدسومة و شديد الحلاوت است ترك كند و مشى به رفق مىكرده باشد و شرب شراب ريحانى رقيق به شرط تقليل شرب ، مصلح شهوت است و نافع غثيان و قى كثير است . و تناول قليلى از زراوند قبل طعام و بعد آن مفيق شهوت است . و تضميد معده به سفرجل و قِنَّب و قصب الزريره و سنبل به شراب ريحانى عتيق و امثال آن هر چه مقوى بود مفيد است . و به دستور ، از ادويهء معيدهء شهوت هر چه در آن قبض مع حرارت لطيفه باشد خورانند . تدبير خفقان بدانند گاه باشد كه خلطى در سر معده حامله بچسپد و از مشاركت آن دل را اذيت برسد و بطپد و اين خفقان از تجرّع آب گرم زائل شود فوراً و اكثر و به رياضت معتدل نيز . و اگر از اين قدر نايستد به معالجهء قلب رجوع نمايند . تدبير باد كه در معده و روده بگردد و آن را دفع مىكند و اين را معجون كمّونى و سفوف مقوى و اشباه آن اندكى بالاى طعام خوردن سود دارد و تقليل غذا و حركت معتدل به غايت مفيد است .